Słownik geologiczny

• Geochemia

  Geochemia jest to gałąź nauk geologicznych zajmująca się historią naturalną Ziemi z chemicznego punktu widzenia. Geochemia stawia sobie następujące cele główne: 1. poznanie składu chemicznego całej Ziemi oraz poszczególnych jej warstw; 2. ustalenie zasad rządzących rozmieszczeniem pierwiastków i związków chemicznych w obrębie poszczególnych środowisk ziemskich; 3. przedstawienie charakterystyki fizykochemicznej środowisk geologicznych oraz procesów chemicznych, które doprowadziły do ich powstania; 4. prześledzenie w skali geologicznej historii Ziemi zmian geochemicznych, zachodzących zarówno na naszej planecie jako całości, jak też w poszczególnych geosferach oraz rozpoznanie czynników, które miały wpływ na te przemiany.

• Geologia inżynierska

  To jeden z działów geologii, wydzielona jako samodzielna nauka w latach dwudziestych XX w. Zajmuje się badaniem środowiska geologicznego, jego zmienności i ewolucji dla potrzeb planowania przestrzennego i regionalnego, oraz projektowania, wykonawstwa i eksploatacji obiektów budowlanych. Geologia inżynierska określa warunki wodno-gruntowe dla potrzeb posadowienia obiektów budowlanych. Badania i studia geologiczno-inżynierskie mogą być prowadzone: - dla budownictwa mieszkalnego, komercyjnego i przemysłowego, - dla projetów rządowych i wojskowych, - dla infrastruktury publicznej takiej jak elektrownie, elektrownie wiatrowe, oczyszczalnie ścieków, ujęcia wód, rurociągi (woda, gaz), tunele, kanały, zapory, linie kolejowe, dorgi, mosty, lotniska itp., - dla kopalni odkrywkowych z towarzyszącą infrastrukturą, - dla rezerwatów i programów ochrony środowiska (np. bagniska), - dla inżynierii wybrzeża, zabezpieczeń stabilności klifów, nabrzeży i portów, - dla platform wiertniczych, rurociągów podmorskich, kabli podmorskich itp.

• Geologia złożowa

  Geologia złożowa to dział geologii zajmujący się wyszukiwaniem, badaniem i udostępnianiem złóż surowców mineralnych, których eksploatacja ma sens ekonomiczny. Geologia złóż klasyfikuje złoża pod względem rozpoznania i użyteczności, a także ze względu na miejsce powstania złoża.

• Geomorfologia

  Geomorfologia - nauka o rzeźbie powierzchni Ziemi. Zajmuje się opisem i pomiarem, rozwojem, rozmieszczeniem oraz genezą form powierzchni Ziemi. Procesy kształtujące powierzchnię Ziemi dzieli się w geomorfologii na dwie grupy: * procesy endogeniczne, wywołane działaniem czynników pochodzących z wnętrza Ziemi, np. wulkanizm, plutonizm, trzęsienie ziemi, ruchy izostatyczne, * procesy egzogeniczne, erozja wywołana działaniem czynników zewnętrznych, takich jak rzeki (procesy fluwialne), wiatr (procesy eoliczne), lodowce (procesy glacjalne), pływy i fale morskie.

• Geotechnika

  Nauka o pracy i badaniach gruntu dla celów projektowania i wykonawstwa budowli ziemnych i podziemnych oraz fundamentów budynków i nawierzchni drogowych. Geotechnika jest nauką interdyscyplinarną, wykorzystującą gruntoznawstwo, mechanikę gruntów, fundamentowanie, geologię - w szczególności inżynierską, chemię, fizykę, mechanikę budowli, reologię etc. Geotechnika często mylona jest z geologią inżynierską. Geotechnika w praktyce wykorzystuje wyniki badań geologów inżynierskich, aby zaprojektować prace fundamentowe oraz wykonać wyliczenia parametrów konstrukcyjnych.

• Hydrogeologia

  Hydrogeologia - nauka o wodach podziemnych. Hydrogeologia obejmuje wiele zagadnień teoretycznych, jak i ściśle związanych z gospodarką. Wody podziemne występują w określonych typach skał. Między tymi skałami, a wodą w nich zawartą, istnieje ścisła wzajemna zależność. Od typu skał i od ich układu zależy ilość, jakość i zasięg wód podziemnych, a także ich ruch. Wody podziemne oddziałują na skały, mają one zdolność rozpuszczania niektórych minerałów, powodują różne procesy chemiczne, wpływają także na właściwości fizyczne skał, wywierają ciśnienie dynamiczne oraz inne zjawiska. Do praktycznych zagadnień hydrogeologii należy m.in. poszukiwanie i szacowanie złóż wód podziemnych oraz instalacja piezometrów i monitoring środowiska gruntowego.

• Piezometr

  Wydrążony w ziemi otwór o niewielkiej średnicy (studnia) służący do pomiarów poziomu swobodnego zwierciadła wody w warstwach wodonośnych wraz z możliwością pomiaru temperatury wody, kierunku i prędkości filtracji oraz z możliwością pobierania próbek wody (np. w celu badań chemicznych). Stosowany do kontroli wód podziemnych w ziemnych budowlach hydrotechnicznych oraz w ich sąsiedztwie a także w innych gałęziach budownictwa i geologii.

• Sondowania dynamiczne

  Są to pomiary zagęszczenia gruntów sypkich (w szczególności piasków). Urządzenia do sondowania (sondy dynamiczne) pracują na zasadzie dynamicznego wbijania odpowiednio naostrzonej końcówki w grunt i pomiar ilości uderzeń na każde 10 centymetrów gruntu. W zależności od potrzeby głębokości badania stosuje się sondy lekkie, średnie, ciężkie i bardzo ciężkie. Rezultat sondowania interpretuje się według normy PN-88/B-04481 i podaje jako współczynnik Id. Im wyższy współczynnik tym lepiej zagęszczone są grunty.

• Sondowania geotechniczne

  Pomiary wykonywane in situ przy pomocy urządzeń technicznych zwanych sondami. Sondowania mogą mieć charakter dynamiczny (np. soda lekka, sonda ciężka lub sonda cylindryczna) oraz statyczny (np. CPT, CPTU, DMT)

• Sondowanie statyczne

  Są to pomiary nośności gruntu, które polegają na wciskaniu odpowiedniej końcówki w grunt i pomiar jego oporu. W zależności od potrzeb stosuje się głównie sondy CPT, CPTU i DMT.